วันที่ 21 พฤษภาคม 2569 นายมังกร ศรีเจริญกูล สมาชิกวุฒิสภาจังหวัดน่าน ลงพื้นที่รับฟังปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนในชุมชนบ้านภูมินทร์–ท่าลี่ จังหวัดน่าน กรณีปัญหาเอกสารสิทธิ์ในที่อยู่อาศัยที่ยืดเยื้อมานานกว่า 50-60 ปี โดยมีชาวบ้านเข้าร่วมสะท้อนปัญหาร่วม 30 คน

จากการลงพื้นที่พบว่า ชาวบ้านในชุมชนดังกล่าวอาศัยอยู่ในพื้นที่มาหลายชั่วอายุคน บางรายครอบครองพื้นที่ประมาณ 1 ไร่ ขณะที่บางรายมีพื้นที่เพียง 20-30 ตารางวา สำหรับอยู่อาศัย โดยทุกครัวเรือนมีหลักฐานประกอบการอยู่อาศัย เช่น ใบเสร็จภาษีสิ่งปลูกสร้าง สำเนาทะเบียนบ้าน เลขที่บ้าน มิเตอร์น้ำประปา และไฟฟ้า แต่สิ่งที่ยังไม่มีคือโฉนดที่ดิน หรือเอกสารสิทธิ์ นส.4จ

นายมังกร เปิดเผยว่า เมื่อกว่า 20 ปีก่อน ชาวบ้านในพื้นที่เคยเกือบได้รับเอกสารสิทธิ์แล้ว แต่มีการคัดค้านจากฝ่ายปกครองท้องที่ เนื่องจากมีข้อสงสัยว่าพื้นที่ดังกล่าวอาจอยู่ในแนวคูเมืองและกำแพงเมืองเก่า ซึ่งอาจเข้าข่ายเป็นที่สาธารณสมบัติของแผ่นดิน จึงต้องมีการตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิ์ร่วมกับหน่วยงานราชการหลายฝ่าย ก่อนเรื่องจะเงียบหายไปเป็นเวลานาน

ทั้งนี้ จากการตรวจสอบสภาพพื้นที่เบื้องต้น พบว่าลักษณะทางกายภาพเป็นพื้นที่งอกริมตลิ่งแม่น้ำน่าน และมีสภาพแยกขาดจากลำน้ำเดิมอย่างชัดเจน ซึ่งสอดคล้องกับแนววินิจฉัยของคณะกรรมการกฤษฎีกาเมื่อปี 2539 ที่เคยมีความเห็นเกี่ยวกับลักษณะพื้นที่ในลักษณะเดียวกัน
นายมังกร ระบุว่า หลังจากนี้จะมีการรวบรวมข้อมูล เอกสาร และประวัติพื้นที่ย้อนหลังอย่างละเอียด เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างถูกต้องตามกฎหมาย แม้อาจต้องใช้เวลา แต่ตั้งเป้าให้ชุมชนบ้านภูมินทร์–ท่าลี่ เป็นชุมชนนำร่องในการแก้ไขปัญหาเอกสารสิทธิ์ที่อยู่อาศัยของประชาชนในจังหวัดน่าน และหากประสบความสำเร็จ จะขยายผลไปยังชุมชนอื่นที่ประสบปัญหาในลักษณะเดียวกันต่อไป

ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จังหวัดน่าน รายงาน