สมาคมนิเวศยั่งยืน ร่วมกับเทศบาลตำบลปัว และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ภาคีเครือข่ายจังหวัดน่าน ได้แก่ เทศบาลเมืองน่าน เทศบาลเมืองเวียงสา และเทศบาลตำบลเชียงกลาง ได้จัดกิจกรรม “การอบรมนิเวศวิทยาและการจำแนกนกนางแอ่นเพื่อการจัดการนกนางแอ่นในพื้นที่เมือง จังหวัดน่าน”  ระหว่างวันที่ 26–28 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 ณ ห้องประชุมเทศบาลตำบลปัว โดยได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ผ่านหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาพื้นที่ (บพท.)   โครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้จัดขึ้นเพื่อมุ่งแก้ไขปัญหาความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่า (Human-Wildlife Conflict)

สืบเนื่องจากปัญหาที่นกนางแอ่นบ้านอพยพจำนวนหลายหมื่นตัวเข้ามารวมฝูงเกาะนอนบนสายไฟและอาคารในเขตเทศบาลตำบลปัวและพื้นที่เครือข่ายในช่วงฤดูหนาว จนก่อให้เกิดมลภาวะทางเสียง กลิ่น มูลนก และส่งผลกระทบด้านสุขอนามัยของชุมชน โครงการนี้จึงมุ่งปรับเปลี่ยนมาตรการรับมือจากเดิมที่เป็นรูปแบบการตั้งรับ ให้ก้าวสู่การจัดการบนฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์ (Knowledge-Based Management) อย่างมีส่วนร่วม ทั้งนี้ กิจกรรมเชิงปฏิบัติการได้เริ่มต้นขึ้นเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม โดยคณะนักวิจัยได้ลงพื้นที่สำรวจจุดเกาะพักของนกนางแอ่นร่วมกับทางเทศบาลเมืองน่านและเทศบาลเมืองเวียงสา เพื่อประเมินสภาพพื้นที่จริง พร้อมทั้งเตรียมทดลองแนวทางการผลักดันที่เหมาะสม ตลอดจนหาแนวทางจัดหาพื้นที่เกาะพักนอนแห่งใหม่ทดแทน

ต่อมาในวันที่ 27 พฤษภาคม ได้มีพิธีเปิดการอบรมอย่างเป็นทางการ โดยได้รับเกียรติจาก นายพิพัฒน์ เพ็ชร์พิพัฒน์ นายอำเภอปัว เป็นประธานในพิธี และ นายฉัตรชัย ธนามี นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลปัว เป็นผู้กล่าวรายงาน  การอบรมแบ่งเป็น 3 ช่วงสำคัญ ได้แก่  ด้านนิเวศวิทยา การบรรยายออนไลน์โดย ผศ. ฟิลิป ดี ราวด์ (Philip D. Round) นักปักษีวิทยาชั้นนำ ร่วมกับ นายมงคล สาฟูวงศ์ หัวหน้าสถานีวิจัยสัตว์ป่าดอยเชียงดาว ให้ความรู้เกี่ยวกับเส้นทางอพยพข้ามพรมแดน (EAAF) และสถานการณ์การกระจายตัวของนกในจังหวัดน่าน   ด้านข้อกฎหมาย: การล้อมวงแลกเปลี่ยนข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เช่น พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 และ พ.ร.บ. การสาธารณสุข พ.ศ. 2535 โดยมี นายบรรดาศักดิ์ ป้องศรี จากสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 13 (แพร่) ร่วมนำการสนทนา เพื่อสร้างความชัดเจนในบทบาทหน้าที่และการกระจายอำนาจสู่ อปท. ในการจัดการปัญหาสัตว์ป่า   ด้านเทคโนโลยีและการปฏิบัติการ: Dr. Antony J. Lynam และทีมงาน ได้นำเสนอการประยุกต์ใช้แอปพลิเคชัน EarthRanger เพื่อให้เจ้าหน้าที่ท้องถิ่นสามารถเก็บบันทึกข้อมูลพิกัด (Geo-tagged Observation) จุดเกาะนอน และปริมาณมูลนกได้อย่างเป็นระบบ  

ผลลัพธ์จากการดำเนินงาน เจ้าหน้าที่ อปท. ทั้ง 4 เทศบาล ได้รับการเสริมสร้างศักยภาพ ทักษะการจำแนกชนิดนก และความเข้าใจข้อกฎหมายอย่างถูกต้อง พร้อมกันนี้ยังสามารถจัดทำแผนที่จุดติดตาม (Monitor) และกำหนดบทบาทหน้าที่ของตนเองได้ ถือเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างเครือข่ายอาสาสมัครนักวิทยาศาสตร์พลเมือง (Citizen Scientists) ในท้องถิ่น ที่จะร่วมขับเคลื่อนแนวทางการจัดการนกนางแอ่นในพื้นที่เมืองอย่างยั่งยืนต่อไป