เงินฌาปนกิจสงเคราะห์คืออะไร ถ้ามีการยกเลิกแล้วสมาชิกจะได้รับเงินคืนไหม เช็กด่วน
สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ เป็นการรวมกลุ่มกันของบุคคลหลายคน โดยยื่นจดทะเบียนหน่วยงาราชการตาม พ.ร.บ.การฌาปนกิจสงเคราะห์ พ.ศ. 2545 เป็นนิติบุคคลถูกต้องตามกฎหมาย เพื่อสงเคราะห์ซึ่งกันและกันในการจัดการศพ หรือจัดการศพและสงเคราะห์ครอบครัวของสมาชิกฯ ที่ถึงแก่ความตาย โดยไม่ได้หากำไร หรือรายได้มาแบ่งปันกัน
คุณสมบัติผู้สมัครเข้าเป็นสมาชิกของสมาคมฯ
- เป็นผู้บรรลุนิติภาวะ มีอายุ 20 ปี บริบูรณ์ หรือชายหญิงอายุ 17 ปีที่สมรส
- ไม่เป็นบุคคลล้มละลาย หรือบุคคลไร้ความสามารถ
- มีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแกร่ง
ค่าสมัครและค่าบำรุงรักษา (แต่ละสมาคมฯ มีเงื่อนไขแตกต่างกัน)
- อัตราค่าสมัคร จ่ายครั้งเดียวไม่เกิน 100 บาท
- เงินค่าบำรุง ไม่เกินเดือนละ 5 บาท หรือปีละ 50 บาท
เงินสงเคราะห์สมาคมเรียกเก็บได้ไม่เกินศพละ
- 100 บาท ถ้ามีสมาชิกไม่เกิน 2,500 คน
- 50 บาท ถ้ามีสมาชิก 2,501-5,000 คน
- 30 บาท ถ้ามีสมาชิก 5,000-10,000 คน
- 20 บาท ถ้ามีสมาชิก 10,001 คนขึ้นไป
เงินฌาปนกิจสงเคราะห์คืออะไร ใช่เงินออมหรือไม่?
เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ เป็นการช่วยกันจ่ายเงินคนละนิดคนละหน่อย เพื่อให้ครอบครัวผู้เสียชีวิตเอาไปจัดงานศพ หรือเป็นระบบเพื่อนช่วยเพื่อน
เท่ากับว่า เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ ไม่ใช่เงินออม ไม่ใช่เงินสะสมที่จะเบิกได้หลังเกษียณ ไม่ใช่เงินที่สะสมเพื่อรับดอกเบี้ยเหมือนธนาคาร และไม่เหมือนเงินประกันชีวิต รวมทั้งสิทธิประโยชน์ต่างๆ ของหน่วยงานภาครัฐด้วย
กลไกลเงินฌาปนกิจทำงานอย่างไร
สมมติ สมาคมมนุษย์พันธุ์ดี มีสมาชิก 2,000 คน ถ้ามีสมาชิกเสียชีวิต 1 คน สมาชิกที่เหลือต้องจ่ายคนละ 100 บาท จู่ๆ นาย ก. สมาชิกในสมาคมเสียชีวิต สมาคมเก็บเงินจากสมาชิก 1,999 คน ได้เงินประมาณ 199,900 บาท (100 บาท x 1,999 คน) จากนั้นส่งต่อให้ครอบครัวนาย ก.
ขั้นตอนการขอรับเงินสงเคราะห์
- แจ้งการเสียชีวิต: เมื่อสมาชิกเสียชีวิตหรือศาลสั่งให้เป็นผู้สาบสูญ ให้แจ้งไปยังสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ที่สมาชิกสังกัดอยู่
- เตรียมเอกสาร: เตรียมเอกสารที่สมาคมกำหนด เช่น ใบมรณบัตร, บัตรประชาชนของผู้เสียชีวิตและผู้ขอรับเงินสงเคราะห์, สมุดบัญชีธนาคารตามที่ระบุไว้
การเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์
ต้องทำคำสั่งเลิกปิดประกาศไว้ที่สมาคมฯ และส่งคำสั่งเลิกนั้นให้นายทะเบียนกลาง ซึ่งเป็นอธิบดีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เพื่อให้นายทะเบียนกลางออกประกาศการเลิกสมาคมฯ ตามคำสั่งของนายทะเบียนท้องที่ก่อนส่งเรื่องไปยังสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีในการลงประกาศราชกิจจานุเบกษา
เมื่อประกาศแล้วจะส่งประกาศราชกิจจาฯ นั้น กลับคืนไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นนั้น เพื่อประกาศให้ประชาชนทราบว่าสมาคมฯ มีการยกเลิกแล้ว และดำเนินการชำระบัญชีตามที่กฎหมายกำหนดต่อไป ดังนั้น นายทะเบียนกลาง จึงไม่มีอำนาจในการเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์
เปิดสาเหตุที่สมาคมยกเลิก
สาเหตุที่กองทุนฌาปนกิจหลายแห่งไปต่อไม่ไหว มาจากปัญหาเชิงโครงสร้าง ดังนี้
- สังคมสูงวัย
- เมื่อสมาชิกส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุ อัตราการเสียชีวิตจึงสูงขึ้นตามธรรมชาติ ทำให้สมาชิกที่เหลือต้องส่งเงินถี่ขึ้นจากเดิมจ่ายเดือนละครั้ง กลายเป็นสัปดาห์ละหลายครั้ง จนสมาชิกแบกรับภาระไม่ไหวและขอถอนตัว
- ไม่มีสมาชิกใหม่ หรือคนรุ่นใหม่เข้ามาเติม
- คนรุ่นใหม่มักมองว่าการส่งเงินฌาปนกิจไม่คุ้มค่า เมื่อไม่มีสมาชิกใหม่มาแชร์ค่าใช้จ่าย ภาระทั้งหมดจึงตกอยู่ที่คนเก่า จนเงินที่เรียกเก็บได้ลดน้อยลงเรื่อยๆ
- การบริหารจัดการผิดพลาด
- หลายกองทุนบริหารโดยคณะกรรมการหมู่บ้านที่ขาดความรู้ด้านการเงินหรือคณิตศาสตร์ประกันภัย
- การทุจริต: มีการยักยอกเงินกองทุนไปใช้ส่วนตัวหรือนำไปลงทุนผิดประเภท
- ระบบบัญชีไม่โปร่งใส: สมาชิกตรวจสอบไม่ได้ว่าเงินที่ส่งไปถูกใช้ไปกับอะไรบ้าง
- หลายกองทุนบริหารโดยคณะกรรมการหมู่บ้านที่ขาดความรู้ด้านการเงินหรือคณิตศาสตร์ประกันภัย
- กฎหมายและกฎระเบียบที่ไม่เอื้อ
- บางกองทุนไม่ได้จดทะเบียนตาม พ.ร.บ. ฌาปนกิจสงเคราะห์ ทำให้ขาดการกำกับดูแลจากภาครัฐ เมื่อเกิดปัญหาการเบี้ยวจ่ายเงิน สมาชิกจึงฟ้องร้องดำเนินคดีได้ยากและใช้เวลานาน
ยกเลิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์แล้ว จะได้เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ไหม?
นายกันตพงศ์ รังษีสว่าง ปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ยืนยันชัดเจนว่า เมื่อสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ต้องเลิก ไม่ว่าด้วยเหตุใดๆ ให้มีการชำระบัญชีสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์นั้น และให้คณะกรรมการและเจ้าหน้าที่ของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์มีหน้าที่จัดการรักษาทรัพย์สินทั้งหมดของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ไว้ จนกว่าผู้ชำระบัญชีจะเรียกให้ส่งมอบ
เมื่อชำระบัญชีแล้ว ถ้ามีทรัพย์สินเหลืออยู่จะแบ่งให้แก่สมาชิกสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ไม่ได้ ทรัพย์สินนั้นจะต้องโอนไปให้แก่สมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์อื่น หรือนิติบุคคลที่มีวัตถุประสงค์เกี่ยวกับการกุศลสาธารณะตามที่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ หรือตามมติของที่ประชุมใหญ่
กรณีที่ไม่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับ หรือที่ประชุมไม่ได้มีมติไว้ ให้ทรัพย์สินนั้นตกเป็นของแผ่นดิน
เงินส่วนไหนยังมีสิทธิ์ได้รับคืน?
กรณีของเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า สมาชิกอาจมีสิทธิได้รับคืนเท่าที่สมาชิกผู้นั้น ยังไม่ตกอยู่ในความผูกพันที่จะต้องจ่ายเงินสงเคราะห์ตามที่จ่ายล่วงหน้าไว้ให้แล้ว แต่หากสมาคมนำไปจ่ายเป็นเงินสงเคราะห์ศพให้แก่ผู้รับเงินของสมาชิกที่ตายหมดแล้ว สมาชิกจะขอคืนหรือเรียกคืนไม่ได้
สรุป : เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ เป็นเงินช่วยเหลือที่ถูกส่งต่อไปให้ครอบครัวสมาชิกที่เสียชีวิตก่อนหน้าเราเทียบง่ายๆ ก็คือ เงินทำบุญ หากสมาคมฌาปนกิจเกิดล่ม สมาชิกจะขอเงินคืนไม่ได้ทรัพย์สินจะตกเป็นของแผ่นดิน
