นายสุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ เปิดเผยว่า จากการรายงานสถานการณ์คุณภาพน้ำ ครั้งที่ 17 และสถานการณ์คุณภาพตะกอนดิน ครั้งที่ 10 ในพื้นที่ แม่น้ำกก และลำน้ำสาขา รวมถึง แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก และ แม่น้ำโขง นั้น ข้อมูลทั้งหมดได้ถูกนำเสนอและหารือร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการประชุมคณะทำงานติดตามสถานการณ์ปัญหาสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อสุขภาพในพื้นที่ดังกล่าว เมื่อวันที่ 1 เมษายน 2569

การประชุมดังกล่าวมีผู้แทนจากหลายหน่วยงานเข้าร่วม อาทิ กรมประมง กรมพัฒนาที่ดิน กรมทรัพยากรน้ำ กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กรมทรัพยากรธรณี กรมชลประทาน กรมวิชาการเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร กรมการข้าว กรมอนามัย กรมควบคุมโรค การประปาส่วนภูมิภาค และ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ รวมถึงหน่วยงานในพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง

อธิบดีกรมควบคุมมลพิษกล่าวว่า ผลการติดตามคุณภาพตะกอนดินครั้งล่าสุดพบว่า คุณภาพตะกอนดินมีการเปลี่ยนแปลง โดยส่วนใหญ่พบสารหนูในระดับที่ไม่ปลอดภัยต่อสัตว์หน้าดิน และบางจุดอยู่ในระดับที่เป็นอันตรายอย่างรุนแรง ตามมาตรฐานคุณภาพตะกอนดินในแหล่งน้ำผิวดิน

พื้นที่ที่พบค่าผิดปกติ ได้แก่ สะพานท่าตอน ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ สะพานมิตรภาพแม่นาวาง-ท่าตอนตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ และ สะพานเฉลิมพระเกียรติ ตำบลรอบเวียง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย รวมถึงจุดตรวจวัดใน แม่น้ำโขง ที่พบค่าความเข้มข้นสูงผิดปกติ

ทั้งนี้ สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับช่วงฤดูแล้งที่มีปริมาณน้ำลดลง ทำให้กระแสน้ำไหลช้าลง ส่งผลให้ตะกอนแขวนลอยสะสมในท้องน้ำเพิ่มขึ้น ส่งผลให้ค่าการปนเปื้อนโลหะหนักในตะกอนดินสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม ผลการตรวจวัดโลหะหนักในสัตว์น้ำยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยสำหรับการบริโภค แต่เนื่องจากสารหนูมีคุณสมบัติสะสมในห่วงโซ่อาหารได้ในระยะยาว จึงจำเป็นต้องเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง โดย กรมประมง มีแผนเก็บตัวอย่างสัตว์หน้าดินเพิ่มเติมเพื่อติดตามสถานการณ์

กรมควบคุมมลพิษยังแนะนำประชาชนให้ปฏิบัติตามคำแนะนำด้านความปลอดภัยในการบริโภคสัตว์น้ำ เช่น การปรุงอาหารให้สุกทุกครั้ง หลีกเลี่ยงการรับประทานสัตว์น้ำชนิดเดิมซ้ำทุกวัน และลดการบริโภคสัตว์หน้าดิน เช่น กุ้ง หอย รวมถึงเครื่องในหรือพุงปลา ซึ่งเป็นจุดที่อาจสะสมสารพิษ

นอกจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังร่วมกันกำหนดแผนติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพประชาชน โดยครอบคลุมการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำ ตะกอนดิน การสะสมในสัตว์น้ำ สัตว์หน้าดิน พืชผลทางการเกษตร ดิน และสุขภาพประชาชน พร้อมทั้งประชาสัมพันธ์ข้อมูลให้ประชาชนรับทราบอย่างต่อเนื่อง

นายสุรินทร์กล่าวถึงในส่วนของแนวทางการแก้ไขปัญหาว่า รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ มีกำหนดเดินทางหารือกับประเทศเพื่อนบ้านในเร็ว ๆ นี้ เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาร่วมกันในระดับภูมิภาค