นายพิยา ภิรมย์อ้น สมาชิกสภาเมืองพัทยา เขต 3 ได้ตั้งกระทู้ถามในการประชุมสภาเมืองพัทยา สมัยสามัญ สมัยที่สอง ครั้งที่ 1 ประจำปี 2569 ถึงแนวทางการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านและคนเร่ร่อนในพื้นที่เมืองพัทยา รวมถึงเกาะล้าน โดยสอบถามถึงขอบเขตอำนาจหน้าที่และข้อจำกัดในการปฏิบัติงานตามกฎหมาย ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา จำนวนครั้งในการลงพื้นที่ ตลอดจนการติดตามผู้ที่ได้รับการส่งต่อไปยังกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ว่ามีคุณภาพชีวิตดีขึ้นหรือไม่ พร้อมขอทราบแผนรับมือปัญหาในอนาคต
       ด้านนายปรเมศวร์ งามพิเชษฐ์ นายกเมืองพัทยา ชี้แจงว่า การดูแลคนไร้บ้านและคนไร้ที่พึ่งอยู่ภายใต้ พ.ร.บ.การคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง พ.ศ. 2557 ซึ่งมีเจตนารมณ์มุ่งเน้นการคุ้มครองและให้ความช่วยเหลือ ไม่ใช่การบังคับบุคคลเข้าสู่ระบบสวัสดิการ โดยข้อจำกัดสำคัญอยู่ที่มาตรา 22 ซึ่งกำหนดให้การนำคนไร้ที่พึ่งเข้าสู่ศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่งต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าตัว เนื่องจากคนไร้บ้านส่วนหนึ่งรักอิสระ ไม่ต้องการอยู่ภายใต้ระเบียบของศูนย์ฯ ทำให้เจ้าหน้าที่ไม่สามารถใช้กำลังหรือบังคับให้ออกจากพื้นที่ได้ หากเจ้าตัวไม่สมัครใจ สามารถทำได้เพียงให้คำแนะนำและตักเตือนเท่านั้น เว้นแต่จะพบการกระทำผิดกฎหมาย เช่น ทำลายทรัพย์สิน หรือเกี่ยวข้องกับยาเสพติด ซึ่งเป็นอำนาจหน้าที่ของตำรวจในการดำเนินการตามกฎหมาย
      ทั้งนี้การปฏิบัติงานต้องคำนึงถึงสิทธิและเสรีภาพของประชาชนตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ทั้งมาตรา 27 และมาตรา 28 ที่รับรองความเสมอภาค สิทธิในชีวิตและร่างกาย รวมถึงการคุ้มครองตามกฎหมาย สำหรับผลการดำเนินงานที่ผ่านมา เมืองพัทยาบูรณาการร่วมกับศูนย์คุ้มครองและเสริมสร้างคุณภาพชีวิตจังหวัดชลบุรี (พม.) จัดเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่เดินเท้าตรวจตราตามชายหาดและพื้นที่สาธารณะอย่างน้อยเดือนละ 4 ครั้ง โดยในปีงบประมาณ 2568 มีการจัดระเบียบและลงพื้นที่ช่วยเหลือรวม 24 ครั้ง พบคนไร้ที่พึ่ง 62 ราย พร้อมดำเนินการช่วยเหลือในหลายด้าน ได้แก่ ส่งกลับภูมิลำเนา 5 ราย, ส่งเข้ารับการบำบัดรักษาอาการเจ็บป่วย 15 ราย, ส่งเข้าศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง 36 ราย, ส่งเข้าสถานประกอบการเพื่อประกอบอาชีพ 25 ราย, ช่วยเหลือด้านการทำบัตรประชาชน 53 ราย ,ช่วยเหลือเด็กและเยาวชนร่วมกับบ้านพักเด็กและครอบครัวจังหวัดชลบุรีอีก 5 ราย
     นอกจากนี้ เมืองพัทยายังขับเคลื่อนความร่วมมือกับคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดทำโครงการ “พัทยาโมเดล” เพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำและยกระดับคุณภาพชีวิตคนไร้บ้านและกลุ่มเปราะบาง
โดยมีการแต่งตั้งคณะทำงานขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพชีวิตคนไร้บ้านและกลุ่มเปราะบาง ตั้งแต่เดือนกันยายน 2562 พร้อมจัดตั้งจุดประสานงานช่วยเหลือ (Drop-in Point) ณ วัดชัยมงคล เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2562 เพื่อเป็นศูนย์กลางบูรณาการข้อมูล คัดกรองสุขภาพกายและจิต ให้คำปรึกษา และประสานความช่วยเหลือ ปัจจุบันมีจุดบริการรวม 4 จุด สามารถให้ความช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางและประชาชนทั่วไปได้มากกว่า 100 ราย
       ทั้งนี้ แนวทางในระยะต่อไป เมืองพัทยาจะเน้นการทำงานเชิงรุก เข้าถึงกลุ่มคนไร้บ้านและกลุ่มเปราะบางเพื่อจัดทำประวัติเป็นรายบุคคล ก่อนประสานความช่วยเหลือด้านสุขภาพ ที่อยู่อาศัย สวัสดิการ และการส่งต่อเข้ารับการรักษาอย่างเหมาะสม ภายใต้นโยบาย “พัทยา 2.9 ฝ่ากำแพงสู่ความเท่าเทียม” มุ่งสร้างโอกาสให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงสิทธิและบริการของรัฐอย่างเท่าเทียม โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง