คณะกรรมาธิการร่วมกันเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด สรุปผลการพิจารณาร่างกฎหมายครบทุกมาตราแล้ว หลังร่วมกันพิจารณาและหาข้อสรุปในรายละเอียดอย่างต่อเนื่อง เตรียมเสนอเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรในวันที่ 25 พฤศจิกายน 2569 ก่อนเดินหน้าสู่กระบวนการพิจารณาของวุฒิสภาตามขั้นตอน โดยมีเป้าหมายผลักดันกฎหมายสำคัญเพื่อวางระบบบริหารจัดการมลพิษทางอากาศของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมคุ้มครองสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงอากาศสะอาดอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม
เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ณ อาคารรัฐสภา นายจักรพล ตั้งสุทธิธรรม รองประธานคณะกรรมาธิการร่วมกันเพื่อพิจารณาร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาด พร้อมด้วย นางการดี เลียวไพโรจน์ โฆษกคณะกรรมาธิการ และนายศรายุทธ ยิ้มยวน สมาชิกวุฒิสภาจังหวัดสุพรรณบุรี ในฐานะกรรมาธิการ ร่วมแถลงความคืบหน้าภายหลังการประชุม โดยระบุว่า ที่ประชุมได้พิจารณาร่างพระราชบัญญัติฉบับดังกล่าวครบถ้วนทุกมาตราและได้ข้อสรุปในระดับคณะกรรมาธิการร่วมฯ เรียบร้อยแล้ว นับเป็นความคืบหน้าสำคัญของการผลักดันกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมที่ใช้เวลาขับเคลื่อนมาอย่างต่อเนื่องยาวนานถึง 7 ปี
“การดี” เปิด 5 ข้อสังเกตสำคัญ ยกระดับกฎหมายให้ใช้ได้จริง
นางการดี เลียวไพโรจน์ เปิดเผยว่า นอกจากการพิจารณาเนื้อหาของร่างกฎหมายครบทุกมาตราแล้ว คณะกรรมาธิการยังได้จัดทำข้อสังเกตและข้อเสนอแนะสำคัญ 5 ประการ เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายในอนาคตเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ครอบคลุมทั้งการบริหารจัดการในระดับพื้นที่ การมีส่วนร่วมของภาคธุรกิจ การเปิดเผยข้อมูลมลพิษ และความร่วมมือระหว่างประเทศ ประกอบด้วย
1. พัฒนาศักยภาพบุคลากรองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ให้ความสำคัญกับการเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจ และทักษะด้านกฎหมายอากาศสะอาดแก่บุคลากรองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เนื่องจากเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในการจัดการปัญหามลพิษในระดับพื้นที่ ทั้งการเฝ้าระวัง ตรวจสอบแหล่งกำเนิดมลพิษ การประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการดำเนินมาตรการแก้ไขปัญหาให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมและบริบทของแต่ละชุมชน
2. เปิดพื้นที่ให้ภาคธุรกิจและผู้ประกอบการ SME มีส่วนร่วม
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคเอกชน โดยเฉพาะผู้ประกอบการธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ในกลไกคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การกำหนดนโยบายและมาตรการควบคุมมลพิษคำนึงถึงผลกระทบต่อผู้ประกอบการทุกขนาด พร้อมสร้างสมดุลระหว่างเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อม การดำเนินธุรกิจ และการรักษาความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประเทศ
3. เชื่อมโยงกฎหมายกับระบบรายงานข้อมูลการปล่อยมลพิษ PRTR
ผลักดันการเชื่อมโยงการดำเนินงานตามกฎหมายอากาศสะอาดกับระบบทะเบียนและรายงานข้อมูลการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายสารมลพิษ หรือ PRTR (Pollutant Release and Transfer Register) เพื่อให้การจัดเก็บข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ การปล่อยสารมลพิษ และการเคลื่อนย้ายสารมลพิษมีความเป็นระบบ โปร่งใส และตรวจสอบได้ ช่วยให้ภาครัฐและประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นต่อการเฝ้าระวังและติดตามสถานการณ์มลพิษได้อย่างมีประสิทธิภาพ
4. ยกระดับความร่วมมือระหว่างประเทศ แก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 ข้ามพรมแดน
มอบหมายให้กระทรวงการต่างประเทศมีบทบาทสำคัญในการประสานความร่วมมือกับประเทศเพื่อนบ้านและหน่วยงานระหว่างประเทศ เพื่อแก้ไขปัญหามลพิษทางอากาศข้ามพรมแดน ซึ่งเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพอากาศของประเทศไทย โดยเน้นการสร้างกลไกความร่วมมือ การแลกเปลี่ยนข้อมูล และการกำหนดมาตรการป้องกันและลดการปล่อยมลพิษร่วมกันอย่างต่อเนื่อง
5. ใช้มาตรการทางเศรษฐศาสตร์สร้างแรงจูงใจและควบคุมมลพิษ
ส่งเสริมการนำเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์มาใช้เป็นกลไกสำคัญในการบริหารจัดการมลพิษ ทั้งการสร้างแรงจูงใจให้ผู้ประกอบการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และการกำหนดมาตรการทางเศรษฐกิจเพื่อให้ผู้ก่อมลพิษมีส่วนรับผิดชอบต่อผลกระทบที่เกิดขึ้น โดยต้องคำนึงถึงความเหมาะสมและความสมดุลระหว่างการรักษาสิ่งแวดล้อมกับการลงทุนและการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ
นางการดี กล่าวเพิ่มเติมว่า สำหรับขั้นตอนหลังจากนี้ คณะกรรมาธิการเตรียมนำผลการพิจารณาและร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรในวันที่ 25 พฤศจิกายน 2569 ขณะที่วุฒิสภาตั้งเป้าดำเนินการพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2569 ตามกรอบเวลาที่วางไว้ หากกระบวนการพิจารณาของทั้งสองสภาเสร็จสิ้นและมีการให้ความเห็นชอบตามขั้นตอนแล้ว จะเข้าสู่กระบวนการนำขึ้นทูลเกล้าฯ เพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย และประกาศในราชกิจจานุเบกษาต่อไป
“จักรพล” ย้ำความร่วมมือทุกฝ่ายเดินหน้าผลักดันกฎหมายประวัติศาสตร์
ด้านนายจักรพล ตั้งสุทธิธรรม กล่าวว่า การผลักดันร่างพระราชบัญญัติบริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาดเป็นกระบวนการที่ใช้เวลาทำงานต่อเนื่องมานานถึง 7 ปี เนื่องจากปัญหามลพิษทางอากาศมีความซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับหลายภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคอุตสาหกรรม ภาคเกษตรกรรม และประชาชน การจัดทำกฎหมายฉบับนี้จึงจำเป็นต้องออกแบบกลไกให้สามารถบริหารจัดการปัญหาได้อย่างครอบคลุม ตั้งแต่การป้องกัน การควบคุม การตรวจสอบ ไปจนถึงการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ
ทั้งนี้ จุดสำคัญของร่างกฎหมายคือการยกระดับสิทธิในการมีอากาศสะอาดให้เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนควรได้รับการคุ้มครอง โดยให้ความสำคัญกับสุขภาพของประชาชนทุกช่วงวัย ตั้งแต่ทารกในครรภ์มารดา เด็ก ผู้สูงอายุ ไปจนถึงกลุ่มเปราะบางที่ได้รับผลกระทบจากมลพิษทางอากาศเป็นพิเศษ
นายจักรพลยังกล่าวถึงกลไกด้านเงินทุนที่จะเข้ามาสนับสนุนการดำเนินงาน โดยเฉพาะกองทุนสิ่งแวดล้อมและกองทุนอากาศสะอาด ซึ่งจะเป็นเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนมาตรการป้องกันและแก้ไขปัญหามลพิษ การพัฒนาศักยภาพหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการขับเคลื่อนนโยบายด้านคุณภาพอากาศให้สามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องและมีแหล่งทรัพยากรรองรับ
นอกจากนี้ ยังมุ่งให้ประเทศไทยสามารถยกระดับมาตรฐานการจัดการคุณภาพอากาศให้สอดคล้องกับแนวทางและข้อแนะนำขององค์การอนามัยโลก (WHO) โดยคำนึงถึงความปลอดภัยด้านสุขภาพของประชาชนเป็นสำคัญ
เตือนประชาชนเฝ้าระวังฝุ่นพิษ จับตาความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ
ในช่วงท้าย นายจักรพลได้ฝากเตือนประชาชนให้ติดตามสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 และมลพิษทางอากาศอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะในช่วงที่สภาพอากาศเอื้อต่อการสะสมของฝุ่นละออง ประกอบกับความแปรปรวนของสภาพภูมิอากาศ ซึ่งอาจส่งผลต่อความรุนแรงและระยะเวลาของสถานการณ์ฝุ่นควันในแต่ละพื้นที่
พร้อมขอให้ประชาชนติดตามข้อมูลคุณภาพอากาศจากหน่วยงานภาครัฐอย่างสม่ำเสมอ ลดกิจกรรมกลางแจ้งเมื่อค่าฝุ่นอยู่ในระดับที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ และดูแลกลุ่มเสี่ยงเป็นพิเศษ โดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว
การสรุปผลการพิจารณาร่าง พ.ร.บ.บริหารจัดการเพื่ออากาศสะอาดในครั้งนี้ จึงถือเป็นอีกก้าวสำคัญของกระบวนการนิติบัญญัติ หลังจากใช้เวลาผลักดันมาอย่างยาวนานกว่า 7 ปี โดยความท้าทายสำคัญหลังจากนี้ คือการผ่านกระบวนการพิจารณาของรัฐสภา และการเตรียมความพร้อมของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้กฎหมายสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้จริง เปลี่ยนจากนโยบายบนกระดาษให้เป็นกลไกคุ้มครองสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม
@@@@@@@@@@@
ประสิทธิ์ สองเมืองแก่น จ.น่าน