กรณีทางการจีนได้ขอเข้าพบหลังส่งรถถัง T-59D (Type 59 Medium Tank) ให้กัมพูชา จำนวน 39 คัน ที่สายปั่น สายป่วน สายห่วงกังวล ต่างพากันออกมาวิพากษ์วิจารณ์ถึงกรณีดังกล่าว หลังมือมืดที่เชื่อกันว่า ก็ภายในกัมพูชานั่นแหละเป็นผู้ปล่อยออกมาเอง เอาจริงๆ แล้ว อาจมีความเป็นไปได้ ที่จะเป็นนายทหารระดับสูง หรือเป็นคนในรัฐบาลกัมพูชาเอง เพราะในกัมพูชาใครจะกล้าไปถ่ายคลิปอะไรแบบนี้ 

และเป็นที่รู้กันว่าถ้าถ่ายคลิปเผยแพร่ความลับทางการทหาร ในกัมพูชาเอง “โทษฐานกบฎทรยศชาติก็รออยู่”  ไม่ตายก็คุกยาวๆ เว้นแต่ว่า การถ่ายคลิปและเผยแพร่จะได้รับการอนุมัติจากเบอร์ต้นๆ ของกัมพูชา ซึ่งจะเป็นใครก็เดาได้ไม่ยากไม่ต้องเอยชื่อ “คนที่คุณก็รู้ว่าใคร”

เรื่องนี้ไม่ได้มโนไปเอง แต่ลองจับข้อสังเกตุ การถ่ายคลิปดังกล่าว เกิดขึ้นในเวลากลางคืน จากท่าเรือสีหนุวิล ไปทางทิศตะวันออก มุ่งสู่ทางหลวงหมายเลข 4 ซึ่งคาดการณ์กันว่า น่าจะเป็นการเดินทางเข้าสู่ กรุงพนมเปญ เมืองหลวงของประเทศ ไม่ได้ออกแยกไปประจำการในชายแดนใกล้ประเทศไทย 

ขบวนขนส่งรถถัง T-59D ที่จับใจความกันได้ว่า จีนเป็นผู้มอบให้ สันนิษฐานกันไปว่า เป็นการให้ตามโครงการช่วยเหลือปกติ และเป็นความช่วยเหลือตามสัญญาที่เกิดขึ้นก่อนความขัดแย้งระหว่างไทยกับกัมพูชา ส่งเป็นล็อตๆ มาถึงล็อตนี้มีจำนวน 39 คัน จากทั้งหมดของโครงการ ที่จะส่งมอบจำนวน 93 คัน 

แล้วทำไมจีนต้องมอบให้กัมพูชาฟรี ก็กูรูหลายสำนักทั้งจากไทยเทศ ต่างก็วิเคราะห์กันว่า นอกจากจะเป็นความช่วยเหลือทางการทหารแบบปกติระหว่างจีนกับกัมพูชาแล้ว “นี่อาจเป็นของต่างตอบแทนในการใช้ท่าเรือเรียมเป็นฐานทัพจีนก็เป็นได้” เรื่องนี้ก็ต้องไปว่ากันอีกที ว่ามีที่มาแบบไหนยังไง แต่คาดการณ์แบบนี้ พอมีเหตุผลที่อาจจะฟังขึ้น ..

ที่นี้เมื่อรถถัง T59D ถูกถ่ายคลิปปล่อยออกมาว่าวิ่งเพ่นพ่านในกัมพูชา โดยจีนเป็นผู้มอบให้ สายปั่น สายป่วน สายกังวล สายแค้น ก็พากันออกมาวิพากษ์วิจารณ์ว่า “จีนส่งอาวุธให้กัมพูชา จีนเลือกข้าง” ซึ่งเรื่องนี้แม้ดูผิวเผินก็น่าจะคิดได้แบบนั้น แต่ก็ยังมีบางมุมที่ดูเหมือนว่า “คำว่าจีนเลือกข้างกัมพูชา” อาจจะไม่ใช่ทั้งหมด 

ข้อสังเกตุแรกคือคลิปการเคลื่อนย้าย รถถัง T-59D มีเจตนาจงใจจะปล่อยจริงหรือไม่? ต้องถอดรหัสจากตรงนี้ก่อน ถัดมาก็คือลองมาดูว่า รถถัง T-59D ที่ว่า เป็นอันตรายคุกคามไทยได้มากน้อยเพียงใด และมีอานุภาพร้ายแรงจนถึงขนาดกองทัพไทยต้องเป็นกังวลเช่นนั้นเชียวหรือ 

บอกเลยว่า “รถถัง T-59D” ไม่ได้มีอะไรที่ดีไปกว่าอาวุธที่กองทัพไทยมีอยู่เลย และดูเหมือนจะเป็นอาวุธคนละยุค เมื่อยิ่งส่องลงไปที่สเปกของรถถังคันนี้ ที่สำคัญกองทัพบกไทยเองก็เคยมีประจำการรถถังสปีชีย์เดียวกันนี้ แถมใหม่กว่าซะด้วย ในรุ่น T-69 (Type 69-II)  และหลายคนยังไม่รู้ว่า 
ปัจจุบัน T69 ของกองทัพไทย ส่วนหนึ่งถูกเอาไปทำปะการังในทะเลเรียบร้อยแล้ว และอีกส่วนหนึ่ง ถูกเอาไปทำเป็นเป้าล่อให้รถถังรุ่นใหม่ของไทยได้ฝึกยิง!! 

เรียกว่ารถถังไทยจากค่ายจีนที่รุ่นใหม่กว่า ยังถูกเอาไปทำเป็นบ้านปลา เอาไปทำเป็นเป้าล่อ แล้ว T59 แม้จะได้รับการอัพเกรดจะเป็นภัยคุกคามกองทัพไทยในภาวะความขัดแย้งชายแดนได้จริงเหรอ? ไปลองส่องสเปกคร่าวๆ กันดู 

รถถังขนาดกลางรุ่น T-59D ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของรถถังแบบ Type 59 (รหัสการพัฒนาของจีน WZ120, ภาษาอังกฤษ Type 59 Medium Tank) ผลิตจำนวนมากกว่า 10,000 คัน ในช่วงทศวรรษ 1950 โดยมีต้นแบบมาจาก T-54A ของโซเวียต และเข้าประจำการในกองทัพจีนปี 1959 จนถึงทศวรรษ 1980 

ถ้านับจากปียุคปี 1959 ที่เดินสายพานผลิต T-59 มีอายุปาเข้าไป 60 กว่าปี หรือเลยทะลุครึ่งศตวรรษเข้าไปแล้ว แม้จะได้รับการอัพเกรด ให้กลายเป็น T-59D ที่มีระยะทำการสูงสุด 560 กม. ขยายขนาดปืนใหญ่ประจำรถเป็นขนาด 105 มม. แต่ก็มีระยะยิงเพียง 2 กิโลเมตรเท่านั้น เทียบไม่ได้กับรถรุ่นใหม่ๆ ที่ไทยมี 

เอาไปลองเทียบกับรถถังรุ่นราวคราวเดียวกันของกองทัพบกไทยอย่าง รถถัง M60A3 ที่ถูกอัพเกรดแล้วโดยกองทัพไทย และใช้จริงในสมรภูมิการสู้รบกับกัมพูชาในสองครั้งที่ผ่านมา ใช้ปืนใหญ่ขนาด 105 เท่าๆ กัน ยังมีระยะยิงหวังผลอยู่ที่ 2-4 กิโลเมตร และสามารถยิงได้ไกลสุดถึง 17 กิโลเมตรเลยทีเดียว แค่ระยะหวังผลก็ไกลกว่าเจ้า T-59D ถึงเท่าตัวแล้ว 
ถัดมาลองส่องดู เรื่องของระบบควบคุมการยิง ที่จริงๆ ก็ยังไม่แน่ชัดว่าอัพเกรดมาขนาดไหนสำหรับรุ่น T-59D ทีจีนส่งมอบให้กัมพูชา

โดยปกติ T-59 D จะติดตั้งระบบควบคุมการยิง (FCS), สามารถยิงขีปนาวุธนำวิถีต่อต้านรถถัง (ATGM) ผ่านลำกล้องปืนได้ โดยมีระยะยิงไกลถึง 5,000 เมตรรวมถึงกล้องตรวจการณ์จับความร้อน (Thermal) สำหรับปฏิบัติการกลางคืน และเครื่องวัดระยะด้วยเลเซอร์ แต่ทั้งหมดนี้ก็ยังไม่มีข้อมูลยืนยันว่าจีนได้ติดตั้งให้ด้วยทั้งหมด ซึ่งเท่าที่นักวิเคราะห์ทางการทหารเห็นจากคลิปก็จะมีเพียงระบบจับความร้อนกับลำกล้องที่อัพเกรดเป็น 105 มม.เท่านั้น 

และประเด็นสำคัญที่ตอกย้ำถึงคำว่า “จีนเลือกข้าง” ที่ว่าอาจไม่ใช่ทั้งหมดนั้น อยู่ในบรรทัดนี้เลย ในบรรดารถถังตระกูล T หรือ TYPE เกือบจะทุกรุ่นโดยเฉพาะในรุ่นเก่าๆ (รวมถึง T-59 และ T-69 ที่ไทยเคยใช้และเขมรเพิ่งมี)  จะมีค่าอะไหล่และการบำรุงรักษาที่สูงแพงกว่าตัวถังรถ อีกทั้งอะไหล่เกือบ 100% ต้องสั่งตรงจากจีนเท่านั้น ซึ่งในจีนก็จะเป็นอะไหล่สต๊อกเก่า เพราะปัจจุบันในกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีนหรือ PLA โละรถถังในรุ่น T-59 ไปแทบจะหมดแล้ว สายพานอะไหล่ซ่อมบำรุงคงมีเหลืออยู่เฉพาะของเก่าเท่านั้นไม่ได้มีการผลิตใหม่แต่อย่างใด 

มาถึงบทสรุปว่านี่อาจเป็นเหตุผลที่โต้แย้งกับแนวคิด “จีนส่งอาวุธให้กัมพูชาจีนเลือกข้าง” ได้ในระดับหนึ่ง เพราะถ้ามองจากสเปก และภาพรวมของ T-59 นอกจากจะถูกเอาโละแล้วเอามาให้แบบต่างตอบแทนแล้ว T-59 ยังมีเรื่องของอะไหล่ และการบำรุงรักษา ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องของการค้าพาณิชย์ได้อีก 

และทั้งหมดนี้ อาจเป็นมุมมองในอีกมิติหนึ่งที่ชวนให้คิดไปได้ว่า การที่จีนมอบรถถัง T-59 D ให้กับกัมพูชาในครั้งนี้ เป็นเรื่องของโครงการความช่วยเหลือที่ตกค้างมาจริงๆ และจีนไม่ได้เลือกข้าง อย่างที่สายปั่น สายป่วน  สายขี้กังวลเข้าใจกัน 

และอาจเป็นไปได้ว่า รถถัง Type 59D ที่จีนยกให้กัมพูชา จริงๆ แล้ว  แทบไม่ได้เป็นภัยคุกคามอะไรไทยเลย...

ซึ่งหากกัมพูชามีการนำ T-59 เอามาใช้จริง บางทีก็อาจไม่ต่างจากรถถัง T-69 ของไทยที่ใหม่กว่า กับอีกหนึ่งในภาระกิจในการล่อเป้า  เพราะความเก่าเกินครึ่งศตวรรษ กับ เทคโนโลยีที่ก็ยังตกยุคแม้ว่าจะได้รับการอัพเกรดมาแล้วก็ตาม