บทความโดย : มณีนาถ อ่อนพรรณา
ท่ามกลางการแข่งขันระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน และความตึงเครียดด้านภูมิรัฐศาสตร์ทั่วโลก รวมถึงความท้าทายความมั่นคงในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ “ประเทศไทย” จะวางจุดยืนรักษาสถานะอย่างไรในบริบทปัจจุบัน ที่ไม่เพียงว่าจะใกล้ชิดมหาอำนาจฝ่ายใด แต่คือการรักษาผลประโยชน์แห่งชาติอย่างไรให้มีความสมดุล โดยไม่ถูกผลักให้ต้องเลือกข้าง อีกทั้งสถานการณ์ความตึงเครียดชายแดนไทย-กัมพูชาในช่วงที่ผ่านมา มีกระแสข่าวประเด็นความอ่อนไหวต่าง ๆ ระหว่างแนวชายแดนความสัมพันธ์จีนกับกัมพูชา และกระแสข่าวการส่งอาวุธยังสร้างความกังวลในสังคมไทย แต่หากพิจารณาข้อเท็จจริงและหลักการประเมินแล้ว ข้อเท็จจริงเหล่านั้นเป็นไปในทิศทางไหน และประเทศไทยจะวางจุดยืนด้านความมั่นคงอย่างไรบทสัมภาษณ์พิเศษ “พลโท ดร.ไชยสิทธิ์ ตันตยกุล” ผู้เชี่ยวชาญด้านจีนศึกษาและความมั่นคงระหว่างประเทศ ถึงรากฐานความสัมพันธ์ไทย–จีน ในมิติประวัติศาสตร์ กองทัพ การเมือง และนโยบายการทูตเชิงยุทธศาสตร์ท่ามกลางศึกมหาอำนาจ สหรัฐฯ–จีน ชี้ให้เห็นมุมมองความสัมพันธ์ระหว่างไทย กับมหาอำนาจ ทั้งจีน และ สหรัฐฯ ในมิติที่ลึกขึ้น ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และแนวโน้มการรักษาความสัมพันธ์ในอนาคต
สายสัมพันธ์ 51 ปีทางการทูต บนรากฐานนับพันปีของประชาชน
ความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทยกับจีนที่สถาปนาอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 กำลังก้าวผ่านครึ่งศตวรรษเข้าสู่ปีที่ 51 แต่ในความเป็นจริง สายสัมพันธ์ของสองชาตินั้นหยั่งรากลึกยาวนานนับพันปี ผ่านการค้าขายและการไปมาหาสู่กันของประชาชน
พลโท ดร.ไชยสิทธิ์ ตันตยกุล วิเคราะห์ว่า “ชาวจีนโพ้นทะเล” คือกลไกสำคัญที่สุดในการขับเคลื่อนความสัมพันธ์ โดยชาวจีนจากไหหลำ (ไห่หนาน) ฝูเจี้ยน และกวางตุ้ง ได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานในไทย ผสานกลมกลืนกับสังคมไทยที่เปิดกว้างจนกลายเป็นเนื้อเดียวกัน
บทบาทกลุ่มทุนและการเมือง
ชาวจีนโพ้นทะเลและคนไทยเชื้อสายจีนไม่ได้มีบทบาทเพียงแค่ด้านวัฒนธรรมและเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ในเวลาต่อมา เมื่อธุรกิจเติบโต กลุ่มทุนบางส่วนเริ่มเชื่อมโยงกับผู้มีอำนาจทางการเมือง จนกระทั่งลูกหลานคนไทยเชื้อสายจีนก้าวเข้ามามีบทบาททางการเมืองโดยตรง ซึ่ง พลโท ดร.ไชยสิทธิ์ ตั้งข้อสังเกตว่า ความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มธุรกิจและการเมืองจะต้องดำเนินอยู่ภายใต้กฎหมายและการตรวจสอบที่เข้มงวด เพื่อป้องกันปัญหาทุจริตที่อาจกระทบต่อความมั่นคงภายใน
พลโท ดร.ไชยสิทธิ์ ตันตยกุล ให้สัมภาษณ์พิเศษถึงความสัมพันธ์ไทย–จีนว่า แม้จีนจะมีผลประโยชน์และความร่วมมือกับกัมพูชา ลาว และประเทศอื่นในภูมิภาค แต่ไม่ได้หมายความว่าจีนจะลดความสำคัญของไทย โดยประเมินว่าไทยยังมีความสำคัญต่อจีนอย่างมาก ทั้งในเชิงเศรษฐกิจ ที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ และการเชื่อมโยงอาเซียนทางบกและทางทะเล
ย้ำว่าไทยจำเป็นต้องรักษาความสัมพันธ์กับทั้งจีนและสหรัฐฯ ไปพร้อมกัน ไม่ควรใกล้ชิดฝ่ายหนึ่งจนกระทบอีกฝ่าย แต่ก็ไม่ควรตีตัวออกห่างจนเสียผลประโยชน์ พร้อมเตือนว่าความขัดแย้งทางการเมือง การทุจริตหรือการไร้เสถียรภาพภายในประเทศอาจเป็นปัญหาที่บั่นทอนอำนาจต่อรองของไทยได้มากกว่าความตึงเครียดจากภายนอก
สำหรับภาพรวมความสัมพันธ์ไทย–จีน พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ กล่าวว่า แม้ทั้งสองประเทศสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2518 แต่ความผูกพันของประชาชนมีมาก่อนหน้านั้นนับพันปี ผ่านการค้า การอพยพ การตั้งถิ่นฐาน และความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรม จนเกิดรากฐานที่ทำให้ความร่วมมือเดินหน้าต่อเนื่อง แม้จะผ่านยุคสงครามเย็นและความแตกต่างทางอุดมการณ์มาแล้วก็ตาม
ในฐานะผู้เชี่ยวชาญ พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ มองว่าชาวจีนโพ้นทะเลมีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยจีนเชื่อมโยงความเจริญรุ่งเรืองของตนกับเศรษฐกิจโลก จึงให้ความสำคัญกับเครือข่ายการค้า การลงทุน และความสัมพันธ์ระดับประชาชนอย่างต่อเนื่อง
ในกรณีของไทย ชาวจีนจำนวนมากในอดีตเดินทางมาจากพื้นที่อย่างไหหลำ ฝูเจี้ยน และกวางตุ้ง โดยมีปัญหาทางเศรษฐกิจและความยากลำบากเป็นหนึ่งในแรงผลักดัน ผู้เชี่ยวชาญมองว่าสังคมไทยเปิดกว้างและเอื้อต่อการปรับตัวของผู้อพยพ การอยู่ร่วมกันระหว่างคนไทยกับคนจีนจึงค่อย ๆ กลมกลืนเป็นส่วนหนึ่งของสังคม แม้จะเคยมีปัญหาหรือความขัดแย้งบางช่วง เช่น เรื่องกลุ่มอั้งยี่และการบังคับใช้กฎหมาย แต่ภาพรวมของความสัมพันธ์ระดับประชาชนยังดำเนินมาอย่างใกล้ชิด
พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ ยกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์เมื่อพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล รัชกาลที่ 8 พร้อมด้วยพระอนุชา ซึ่งต่อมาคือพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 เสด็จพระราชดำเนินไปยังสำเพ็ง เป็นตัวอย่างของสายสัมพันธ์ดังกล่าว โดยกล่าวว่าในขณะนั้นมีผู้กังวลเรื่องความปลอดภัยและการต้อนรับ แต่ชุมชนชาวจีนในพื้นที่กลับถวายการต้อนรับอย่างอบอุ่น ภาพเหตุการณ์ดังกล่าวจึงกลายเป็นความทรงจำทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนความผูกพันระหว่างชุมชนจีนกับสังคมไทย รวมทั้งสัญลักษณ์ต่าง ๆ ในย่านเยาวราชที่ยังคงสื่อถึงสายสัมพันธ์นี้
พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ อธิบายว่า ชาวจีนโพ้นทะเลและคนไทยเชื้อสายจีนมีบทบาทสำคัญต่อความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศ ไม่เพียงในด้านวัฒนธรรมและเศรษฐกิจ แต่ยังขยายไปสู่การเมืองในเวลาต่อมา เดิมกลุ่มนักธุรกิจอาจไม่ได้ต้องการเข้าสู่การเมืองโดยตรง แต่เมื่อกิจการและผลประโยชน์ทางธุรกิจเติบโตขึ้น บางส่วนก็มีความสัมพันธ์กับผู้มีอำนาจทางการเมือง และในระยะต่อมามีทั้งคนรุ่นลูกหลานและนักธุรกิจที่เข้ามามีบทบาททางการเมืองด้วยตนเอง โดยตั้งข้อสังเกตว่า ความสัมพันธ์ระหว่างธุรกิจกับการเมืองจำเป็นต้องอยู่ภายใต้กฎหมายและการตรวจสอบ เพื่อไม่ให้พัฒนาไปเป็นปัญหาทุจริตหรือกระทบต่อความมั่นคงภายใน
แม้ช่วงสงครามเย็นความแตกต่างด้านอุดมการณ์จะทำให้ไทยกับจีนดูเหมือนอยู่คนละฝ่าย แต่ พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ เห็นว่าสายสัมพันธ์ในระดับประชาชนและการค้าช่วยรักษาความเชื่อมโยงไว้ หากย้อนถึงสถานการณ์ที่เวียดนามส่งกำลังเข้าไปในกัมพูชาและเกิดแรงกดดันบริเวณชายแดนไทย มองว่าการที่จีนกดดันเวียดนามทางเหนือมีส่วนทำให้เวียดนามต้องกระจายกำลัง ไม่สามารถทุ่มกำลังทั้งหมดมายังพื้นที่ใกล้ชายแดนไทยได้ โดยยังกล่าวถึงบทบาทของชุมชนชาวจีนในไทยที่ให้การสนับสนุนในช่วงที่กองทัพต้องการความช่วยเหลือด้านทรัพยากร และความตั้งใจของหลายครอบครัวที่สนับสนุนให้ลูกหลานเข้ารับราชการ รวมถึงงานด้านการทหาร
สายสัมพันธ์ระดับสูง–ระดับประชาชน รากลึกการทูตไทย–จีน
บทบาทของความสัมพันธ์ระดับพระราชวงศ์อีกพื้นฐานสำคัญของความใกล้ชิดไทย–จีน พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ มองว่าการเสด็จพระราชดำเนินเยือนจีนของราชวงศ์ไทยและการต้อนรับจากฝ่ายจีนสะท้อนความสำคัญที่ทั้งสองประเทศให้แก่ความสัมพันธ์ในระดับสูงสุด ซึ่งเชื่อมโยงกับความสัมพันธ์ของภาครัฐและประชาชนในระดับอื่น ๆ
พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ ยกตัวอย่างวัฒนธรรมจีนที่ปรากฏในสังคมไทย รวมถึงสิ่งที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมจีนในพระราชวังบางปะอิน เพื่ออธิบายว่าทั้งสองสังคมมีความผูกพันทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมมาอย่างยาวนาน และเชื่อมโยงกับแนวคิดการทูตภาคประชาชน หรือ People-to-People Diplomacy ที่จีนให้ความสำคัญ การไปมาหาสู่ การเยี่ยมเยือน การแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรม และการพบปะระหว่างผู้คนจึงเป็นฐานของความสัมพันธ์ที่ไม่ขึ้นอยู่กับผู้นำรัฐบาลเพียงอย่างเดียว
คำว่า “จีน–ไทยใช่อื่นไกล พี่น้องกัน”ไม่ใช่เพียงถ้อยคำทางพิธีการ แต่สอดคล้องกับความใกล้ชิดที่เกิดขึ้นในชีวิตจริงของผู้คนทั้งสองประเทศ และยังเป็นพื้นฐานที่ช่วยให้เกิดการสื่อสารเมื่อมีประเด็นเห็นต่าง
จาก “จีน–ไทยพี่น้องกัน” สู่ความร่วมมือทางกองทัพ
เมื่อกล่าวถึงมิติความมั่นคง พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ ระบุว่า ความร่วมมือทางทหารไทย–จีนมีพัฒนาการต่อเนื่องมาหลายปี โดยยกการประชุมระหว่างหน่วยงานด้านกลาโหมของสองประเทศตั้งแต่ พ.ศ. 2544 และเล่าประสบการณ์ที่เคยทำหน้าที่ประสานงานกับคณะฝ่ายทหารจีนในการประชุมครั้งที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2549 ประสบการณ์ดังกล่าวทำให้เห็นว่าความสัมพันธ์ระดับบุคคลระหว่างเจ้าหน้าที่ของทั้งสองประเทศมีความใกล้ชิด สามารถพูดคุยกันได้อย่างเปิดอกและตรงไปตรงมา
ถ้อยคำภาษาจีน “จงไท่อี้เจียชิน” หรือ 中泰一家亲สื่อความหมายว่าจีนไทยใช่อื่นไกลครอบครัวเดียวกัน โดยมองว่าจีนให้ความสำคัญกับความรู้สึกเป็นญาติพี่น้องในความสัมพันธ์กับไทยเป็นพิเศษ เมื่ออยู่ในครอบครัวเดียวกันย่อมมีโอกาสเห็นต่างหรือมีความขัดแย้งกันบ้าง แต่ความผูกพันที่มีอยู่ทำให้ยังสามารถพูดคุยและหาทางออกร่วมกันได้
ในมุมมองของพล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ แนวทางหนึ่งที่จีนย้ำในการดำเนินความสัมพันธ์กับไทยคือการไม่แทรกแซงกิจการภายใน และยอมรับทุกรัฐบาลที่เข้ามาบริหารประเทศ
ปัจจุบันความร่วมมือทางทหารขยายออกไปทั้งการแลกเปลี่ยนบุคลากร การฝึก และการจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์ โดยกองทัพบกไทยมีความเชื่อมโยงกับจีนในเรื่องยุทโธปกรณ์อย่างรถถังและระบบอาวุธบางประเภท ขณะที่กองทัพอากาศไทยมีประวัติความสัมพันธ์กับประเทศตะวันตกมายาวนาน มองว่าจีนพยายามพัฒนาเทคโนโลยีของตนให้มีขีดความสามารถใกล้เคียงหรือแข่งขันกับระบบของตะวันตกมากขึ้น
พล.ท. ดร.ไชยสิทธิ์ ย้อนถึงการจัดหาอาวุธจากจีนในอดีตซึ่งมีการกล่าวถึง “ราคามิตรภาพ” และเงื่อนไขที่เอื้อต่อไทย เล่าถึงจากประสบการณ์การสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้องว่า จีนเคยเสนอให้ไทยรับยุทโธปกรณ์ไปก่อน แล้วจึงผ่อนชำระเป็นงวด หรือพิจารณาแลกเปลี่ยนกับผลผลิตทางการเกษตรได้ เงื่อนไขดังกล่าวทำให้ไทยสามารถจัดหาอาวุธในปริมาณที่ต้องการได้ภายใต้งบประมาณจำกัด แม้ในเวลานั้นเทคโนโลยีของจีนบางประเภทอาจยังไม่ทันสมัยเท่าของตะวันตก หากเชื่อมโยงความจำเป็นด้านอาวุธกับสถานการณ์ความมั่นคงในอดีต เมื่อไทยต้องเตรียมพร้อมต่อผลกระทบจากการขยายอิทธิพลของเวียดนามในกัมพูชาและความตึงเครียดของมหาอำนาจในภูมิภาค การได้ยุทโธปกรณ์จำนวนมากภายใต้เงื่อนไขทางการเงินที่ผ่อนปรนจึงตอบโจทย์ของไทยในเวลานั้น
อีกประเด็นคือการฝึกร่วมของหน่วยรบพิเศษ ซึ่งโดยปกติเป็นหน่วยที่แต่ละประเทศระมัดระวังเรื่องการเปิดเผยยุทธวิธีและศักยภาพ การที่ไทยและจีนสามารถฝึกในลักษณะดังกล่าวร่วมกันได้ ผู้เชี่ยวชาญมองว่ามองว่าเป็นสัญญาณของความไว้วางใจในระดับกองทัพที่ลึกซึ้งเพิ่มขึ้น นอกเหนือจากการฝึกร่วมของเหล่าทัพในด้านอื่น ๆ
จีนคบกัมพูชา–สร้างสนามบินใหม่ในลาว ไทยต้องกังวลแค่ไหน? เปิดมุมมองผลประโยชน์และยุทธศาสตร์
พลโท ดร.ไชยสิทธิ์ ตันตยกุล ผู้เชี่ยวชาญด้านยุทธศาสตร์จีนและความมั่นคงระหว่างประเทศ มองว่า จีนมีผลประโยชน์และความสัมพันธ์กับหลายประเทศพร้อมกัน จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่จีนจะให้ความช่วยเหลือหรือดำเนินความร่วมมือกับกัมพูชา ลาว หรือประเทศเพื่อนบ้านอื่น ๆ แม้ไทยจะมีความกังวลในบางประเด็น โดยกล่าวว่าจีนไม่เคยปิดกั้นการที่ไทยจะมีความสัมพันธ์กับสหรัฐฯ หรือประเทศตะวันตก ตราบใดที่ความสัมพันธ์เหล่านั้นไม่ถูกใช้เพื่อกระทบต่อผลประโยชน์โดยตรงของจีน และเขาเห็นว่าไทยก็ควรใช้หลักคิดเดียวกันในการทำความเข้าใจความร่วมมือของจีนกับประเทศอื่น
ในประเด็นสนามบินที่จีนมีส่วนเกี่ยวข้องกับการพัฒนาในลาว มองว่าโครงสร้างพื้นฐานด้านการบินไม่จำเป็นต้องมีจุดมุ่งหมายทางทหารเสมอไป ยกตัวอย่างเช่นเมื่อมีการส่งเสริมการใช้งานเครื่องบิน ก็อาจต้องมีสนามบิน การฝึกบุคลากร และระบบสนับสนุนควบคู่กัน โดยเฉพาะประเทศที่ยังต้องพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอีกมาก แม้สนามบินที่เครื่องบินพาณิชย์ใช้งานได้จะสามารถรองรับอากาศยานทางทหารบางประเภทได้ด้วย แต่มองว่าความสามารถทางเทคนิคเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าโครงการนั้นเป็นภัยคุกคาม
พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ ให้ข้อมูลถึงกรอบการพิจารณาภัยคุกคามทางความมั่นคง 3 ส่วน คือ เจตนา , ขีดความสามารถ และโอกาสที่จะลงมือ โดยอธิบายว่าภัยคุกคามจะมีน้ำหนักเมื่อองค์ประกอบเหล่านี้ประกอบกัน มองว่ากรณีลาวไม่ปรากฏองค์ประกอบที่ทำให้เป็นภัยคุกคามต่อไทยตามการประเมินของตน ขณะที่กรณีกัมพูชาต้องติดตามสถานการณ์และพฤติการณ์เป็นรายเรื่อง ไม่ควรใช้ข้อสันนิษฐานเดียวกับทุกประเทศ ยกตัวอย่าง เช่น
1.โครงสร้างพื้นฐานในลาว: ประเมินว่ายังไม่เป็นภัยคุกคามทางยุทธศาสตร์ต่อไทย สนามบินพาณิชย์สร้างขึ้นเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ แม้ทางเทคนิคจะรองรับเครื่องบินทหารได้ แต่ยังขาดองค์ประกอบด้านเจตนาที่จะคุกคามไทย
2.ฐานทัพเรือเรียม (กัมพูชา): แม้ต้องติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด แต่รายงานการส่งมอบเรือคอร์เวตช่วยเพิ่มเพียงขีดความสามารถการลาดตระเวนของกัมพูชา ยังไม่ทำให้สมดุลกำลังทางทะเลของไทยเสียเปรียบอย่างมีนัยสำคัญ
3.โครงการลงทุนทางรถไฟ: มีรูปแบบการเจรจาต่างกันชัดเจน โดยไทยเลือกลงทุนเองทั้งหมดในโครงการรถไฟไทย–จีน เพื่อรักษาอำนาจตัดสินใจและบริหารจัดการ ต่างจากลาวที่มีข้อจำกัดด้านทุนและทรัพยากร
สำหรับความร่วมมือด้านการลงทุนโครงการรถไฟจีน–ลาวเปรียบเทียบกับรถไฟไทย–จีน โดยกล่าวว่าเงื่อนไขการเจรจาและรูปแบบการลงทุนต่างกัน ไทยเคยหารือรูปแบบการลงทุนร่วมหลายสัดส่วน ก่อนตัดสินใจรับภาระลงทุนเองในส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้มีอำนาจตัดสินใจและลดข้อผูกพันตามแนวทางที่ไทยเลือก ขณะที่ลาวมีเงื่อนไขด้านทรัพยากรและอำนาจต่อรองต่างออกไป พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ ย้ำว่าการลงทุนย่อมมีผลประโยชน์ตอบแทน และไม่มีประเทศใดลงทุนโดยไม่คำนึงถึงผลตอบแทนของตน
เมื่อถูกถามถึงผลกระทบต่อประเทศไทยจากโครงการสนามบินในลาว พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ประเมินตามวิจารณญาณว่าไม่ได้เห็นว่าเป็นภัยคุกคามทางยุทธศาสตร์ต่อไทยหรือภูมิภาค แม้รับทราบถึงข้อถกเถียงเกี่ยวกับศักยภาพการใช้งานสนามบิน มองว่าข่าวสารและการนำเสนอผ่านสื่อสังคมออนไลน์สามารถสร้างความรู้สึกคุกคามเกินกว่าข้อเท็จจริงทางยุทธศาสตร์ที่ต้องพิจารณาอย่างรอบด้าน
เจาะฐานทัพเรือเรียม–อาวุธจีนในกัมพูชา แยกภัยคุกคามจริงจากกระแสข่าว
ในกรณีฐานทัพเรือเรียมของกัมพูชา พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ กล่าวว่าประเด็นนี้ยังได้รับความสนใจและมีข้อถกเถียงมากกว่าสนามบินในลาว ชี้ว่าจีนมีความสนใจเรื่องการจัดตั้งศูนย์ฝึกและความร่วมมือด้านการบรรเทาสาธารณภัยในภูมิภาค ไม่เฉพาะที่กัมพูชาและลาวเท่านั้น แต่ยังเคยแสดงความสนใจต่อความร่วมมือกับไทยด้วย โดยเล่าถึงประสบการณ์ในการพาผู้แทนฝ่ายจีนไปดูพื้นที่และหารือความเป็นไปได้ของศูนย์ลักษณะดังกล่าวในไทย
มองว่าภัยพิบัติทางธรรมชาติเป็นความเสี่ยงที่ทุกประเทศต้องเผชิญ จึงมีความจำเป็นต้องฝึกการค้นหาและช่วยเหลือผู้ประสบภัย การส่งทีมแพทย์ ทีมกู้ภัย และหน่วยทหารเข้าไปสนับสนุน รวมถึงการฝึกในภูมิประเทศเฉพาะอย่างพื้นที่ภูเขา การฝึกประเภทนี้แตกต่างจากการเตรียมกำลังเพื่อปฏิบัติการสู้รบ และสามารถเป็นประโยชน์ร่วมแก่ประเทศในภูมิภาคได้
สำหรับรายงานเกี่ยวกับการสนับสนุนเรือรบประเภทคอร์เวต (Corvette)Type 056C (Jiangdao-class)ให้กัมพูชา มองว่าการมีเรือประเภทนี้อาจเพิ่มขีดความสามารถในการลาดตระเวนและป้องกันชายฝั่งของกัมพูชาบางส่วน แต่ในการประเมินยังไม่ทำให้สมดุลกำลังทางทะเลเปลี่ยนไปถึงระดับที่ไทยเสียเปรียบอย่างมีนัยสำคัญ ย้ำว่าต้องแยกการประเมินศักยภาพทางทหารออกจากกระแสความรู้สึกในสังคม
พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ เล่าด้วยว่าได้เคยพูดคุยกับเจ้าหน้าที่ฝ่ายจีนเกี่ยวกับความรู้สึกของประชาชนไทยต่อข่าวการส่งอาวุธให้กัมพูชา รวมถึงข่าวรถถังและการกล่าวอ้างถึงระยะยิงของอาวุธบางระบบ ข้อมูลที่เผยแพร่ในสื่อแตกต่างจากข้อมูลที่ฝ่ายจีนชี้แจง และมองว่าควรตรวจสอบคุณลักษณะทางเทคนิคให้ชัดเจน ไม่ควรนำตัวเลขที่ยังไม่ยืนยันไปขยายความจนสร้างความเข้าใจผิด
พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ ประเมินว่าจีนไม่ต้องการเห็นประเทศเพื่อนบ้านทำสงครามกัน เพราะความขัดแย้งย่อมกระทบต่อการค้า การลงทุน และการพัฒนาเศรษฐกิจของจีนในภูมิภาค หากเปรียบเทียบมูลค่าความร่วมมือกับไทยและกัมพูชา มองว่าไทยมีความสำคัญทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์ต่อจีนมากกว่าในหลายด้าน โดยเฉพาะการเป็นจุดเชื่อมโยงระหว่างประเทศอาเซียนทั้งทางบกและทางทะเล แต่ไม่ได้หมายความว่าจีนจะละทิ้งกัมพูชา ลาว หรือเมียนมา เพราะแต่ละประเทศมีความหมายต่อยุทธศาสตร์จีนต่างกัน
พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ กล่าวถึง การหารือระหว่างหน่วยงานทหารไทยกับผู้แทนจีนที่มีขึ้นต่อเนื่อง และการยืนยันจุดยืนความเป็นกลางของจีนตามที่เจ้าหน้าที่ไทยสื่อสารต่อสาธารณะ มองว่าไทยต้องติดตามความเคลื่อนไหวทางทหารอย่างใกล้ชิด แต่ในเวลาเดียวกันก็ควรรักษาช่องทางพูดคุยและความไว้วางใจระหว่างกัน
ในประเด็นความตึงเครียดกับกัมพูชา พล.ท.ดร.ไชยสิทธิ์ เห็นว่าไทยยึดหลักการตามกฎหมายระหว่างประเทศ และให้ความสำคัญกับการสร้างความไว้วางใจใน